دسته‌بندی‌ها

  • منتشر شده در سه شنبه ۱۳۹۹/۱۲/۵
تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار

تنظیم وضعیت عمومی بدن در شرایط دشوار را از سایت دیدار موزیک دریافت کنید.

زیست‌شناسی/تنظیم هورمونی

به مجموعه‌ای از سلول‌ها و غده‌ها که هورمون ترشح می‌کنند دستگاه هورمونی می‌گویند.

مقدمه: با وجود اینکه دستگاه عصبی فعالیت‌های بدن ما را تنظیم می‌کند اما در بدن ما فعالیت‌هایی وجود دارند که باید به طور دائمی تنظیم شوند. مثل تنظیم رشد، تنظیم سوخت و ساز در سلول‌ها و تنظیم مقدار آب و املاح در بدن.

کنترل این نوع فعالیت‌های دائمی بر عهده‌ی دستگاه هورمونی (غدد درون ریز) می‌باشد.

ساختمان غدد درون‌ریز: هر غده‌ی درون‌ریز شامل اجتماعی از سلول‌های بسیار تخصص یافته می‌باشد که مواد شیمیایی مخصوصی به نام هورمون را به داخل خون ترشح می‌کنند. و هورمون‌ها به وسیله‌ی جریان خون به سلول‌ها می‌رسند.

هورمون‌ها: ترکیبات شیمیایی مخصوصی هستند که توسط غده‌های درون ریز به داخل خون ترشح شده و باعث تنظیم فعالیت‌های بدن می‌شوند. به سلول‌هایی که تحت تاثیر یک هورمون خاص قرار می‌گیرند سلول‌های هدف می‌گویند. برخی هورمون‌ها روی تمام سلول‌های بدن اثر می‌گذارند و همه‌ی سلول‌های بدن اندام هدف آنها محسوب می‌شوند اما برخی دیگر از هورمون‌ها فقط روی سلول‌های خاصی اثر می‌گذارند.

نکته: غده‌های درون ریز مجرا ندارند و سلول‌ها مواد ترشح شده را ابتدا وارد مایع میان بافتی کرده و از آنجا وارد خون می‌کنند.

غده‌ی تیروئید

در ناحیه‌ی گردن در جلوی نای و زیر حنجره قرار گرفته است. این غده هورمون‌هایی را در داخل خون ترشح می‌کند که مهمترین آن‌ها تیروکسین و تری یدو تیرونین می‌باشند. این هورمون‌ها از افزوده شدن عنصر ید به آمینو اسید تیروزین به وجود می‌آیند. وظایف اصلی این هورمون‌ها افزایش میزان سوخت و ساز در سلول‌ها و افزایش رشد و نمو و افزایش ذخیره انرژی میباشد.

غده‌ی پاراتیروئید

به صورت چهار غده‌ی کوچک به پشت غدهی تیروئید چسبیده‌اند و هورمونی به نام پاراتورمون به داخل خون ترشح می‌کنند. وظیفه‌ی اصلی این غده، تنظیم مقدار کلسیم در خون و مایع میان بافتی است. بدین ترتیب که هر گاه مقدار کلسیم در خون و مایع میان بافتی کاهش یابد پاراتیروئید شروع به ترشح پارتورمون در داخل خون می‌کند و این هورمون به سه روش مقدار کلسیم را افزایش می‌دهد.

الف- تجزیه بافت استخوانی و آزاد سازی کلسیم از آن

ب- افزایش باز جذب کلسیم از کلیه‌ها

ج- افزایش جذب کلسیم مواد غذایی از طریق روده (با کمک فعال سازی ویتامین D)

آیا می‌دانید: در هنگام افزایش مقدار کلسیم در خون و مایع میان بافتی هورمون دیگری به نام کلسیتونین از غده تیروئید ترشح می‌شود و مقدار کلسیم را کاهش می‌دهد.

غده‌ی لوزالمعده(پانکراس)

غده‌ی بسیار بزرگی که هم بخش برون‌ریز دارد و هم بخش درون‌ریز.

قسمت اعظم آن بخش برون‌ریز می‌باشد که آنزیم‌های گوارشی ترشح می‌کند. اما بخش درون‌ریز آن شامل مجموعه‌ای از سلول‌ها است که به صورت جزیره‌هایی در داخل بخش برون ریز قرار گرفته‌اند به همین دلیل جزایر لانگرهانس نامیده می‌شوند. (حدود 1 میلیون جزیره در پانکراس وجود دارد.) سلول‌های این جزایر دو هورمون ترشح می‌کنند که عبارتند از:

الف- انسولین: هورمون بسیار مهمی که کاهندهی قند خون میباشد. بدین ترتیب که کمک میکند تا سلول‌های کبدی و ماهیچهای و چربی گلوکز را جذب کرده و به گلیکوژن تبدیل کنند و گلوکز خون پایین می‌آید.

ب- گلوکاگون: هورمون افزاینده‌ی قند خون که به دنبال کاهش مقدار گلوکز در خون ترشح می‌شود. این هورمون باعث تجزیه گلیکوژن در سلولهای کبدی شده و آن را به گلوکز تبدیل می‌کند. حتی اسیدهای چرب را نیز به گلوکز تبدیل می‌کند.

آیا میدانید: بیماری دیابت شیرین در اثر افزایش مقدار گلوکز در خون ایجاد میشود. که دو نوع دارد.

دیابت نوع 1: در اثر از بین رفتن سلولهای ترشح کنندهی انسولین به وسیلهی گلبولهای سفید خود بدن ایجاد میشود و یک نوع بیماری خود ایمنی می‌باشد. این نوع دیابت با تزریق انسولین درمان می‌شود.

دیابت نوع 2: در این نوع دیابت انسولین به مقدار کافی ترشح می‌شود اما گیرنده‌های موجود در غشای سلول‌ها قادر به شناخت انسولین نیستند در نتیجه گلوکز نمی‌تواند وارد سلول‌ها شود و گلوکز خون بالا می‌رود.

دلیل اصلی ایجاد این نوع دیابت معلوم نیست اما عواملی مثل زمینه‌های ارثی و چاقی و عدم تحرک به ایجاد این نوع دیابت کمک می‌کنند. این نوع دیابت با انسولین درمان نمی‌شود. بلکه با ورزش و مراعات رژیم غذایی می‌توان مقدار گلوکز را تنظیم کرد.

نکته 1: در یک فرد سالم مقدار گلوکز در خون در حالت ناشتا بین 75 تا 115 میلیگرم در هر میلی لیتر خون است.

نکته 2: مقدار هورمون‌های انسولین و گلوکاگون خود به وسیله مقدار گلوکز در خون کنترل می‌شوند.

غده‌ی هیپوفیز

غده‌ی کوچکی به بزرگی یک نخود که در زیر مغز قرار دارد و توسط ساقه‌ای از هیپوتالاموس آویزان است. ارتباط بین هیپوتالاموس و هیپوفیز بسیار مهم می‌باشد چون از این طریق هیپوتالاموس ترشح هورمون‌های هیپوفیز را کنترل می‌کند و غده‌ی هیپوفیز نیز با ترشح هورمون‌هایی فعالیت دیگر غدد درون ریز بدن را کنترل می‌کند. به عبارت دیگر غده‌های درون ریز بدن تحت کنترل هیپوفیز هستند و هیپوفیز نیز به نوبه‌ی خود تحت کنترل هیپوتالاموس می‌باشد که بخشی از مغز میباشد و بدین ترتیب بین دستگاه عصبی و هورمونی ارتباط و هماهنگی به وجود می‌آید.

تنظیم ترشح هورمون‌ها[ویرایش]

مقدار ترشح هورمون‌ها به دو طریق کنترل می‌شود:

الف -به وسیله هورمون‌هایی که از غده هیپوفیز ترشح می‌شوند.

ب - با مکانیسم خود تنظیمی منفی: یعنی مقدار هورمون موجود در خون شخص میزان تولید هورمون را تنظیم می‌کند به عبارت دیگر اگر مقدار هورمون در خون زیاد باشد ترشح هورمون از طریق غده کمتر می‌شود و برعکس. این مکانیسم به نام خود تنظیمی منفی معروف می‌باشد.

منبع مطلب : fa.wikibooks.org

fa.wikibooks.org لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

جواب کاربران در نظرات پایین سایت

نظر خود را بنویسید

آخرین مطالب